Młodzi ludzie częściej widzą świat jako grę o sumie zerowej
Badania opisane w Psychology Today wskazują, że młodzi częściej niż starsi postrzegają sukces jako coś ograniczonego – jeśli komuś się uda, inni muszą stracić (tzw. przekonania o sumie zerowej). Starsze osoby, które są średnio bardziej stabilne finansowo, częściej dostrzegają możliwość sytuacji win-win, gdzie wszyscy mogą zyskać. Wyniki sugerują, że poczucie bezpieczeństwa materialnego sprzyja otwartości na współpracę, podczas gdy niepewność młodych ogranicza ich perspektywę społeczno-ekonomiczną.
psychologytoday.com
Leworęczność jako przewaga ewolucyjna w rywalizacji
Leworęczni stanowią około 10% społeczeństwa. W sportach interaktywnych jak boks, baseball, tenis stołowy wykazują przewagę, bo trudno przewidzieć ich ruchy. Ewolucyjne modele tłumaczą tę rzadkość balancem pomiędzy kooperacją (większość praworęczna, łatwiejsza wspólna praca) a rywalizacją, gdzie leworęczni zaskakują przeciwników. To utrzymuje stabilny stosunek 90-10. Dodatkowo, analizy potwierdzają wyższą reprezentację i sukcesy leworęcznych w sportach walki, a ich udział jest mniejszy w sportach bez bezpośredniej interakcji.
psychologytoday.com
Dlaczego kobiety dłużej odczuwają ból? Kluczowa rola komórek odpornościowych
Naukowcy z Michigan State University wykazali, że chroniczny ból utrzymuje się dłużej u kobiet z powodu mniej aktywnych monocytów – komórek odpornościowych, które wytwarzają interleukinę-10 (IL-10), hamującą sygnały bólowe. U mężczyzn wyższy poziom testosteronu aktywuje te komórki, przyspieszając wygaszanie bólu po urazie, co potwierdziły badania na modelach mysich i u ludzi. U kobiet mniej aktywne monocyty opóźniają powrót do zdrowia i zwiększają ryzyko przewlekłego bólu. Wyniki mogą prowadzić do nowych terapii przeciwbólowych bez opioidów.
theconversation.com
Utrata trawiastych i podmokłych ekosystemów czterokrotnie szybsza niż lasów
Globalne badanie z lat 2005-2020 (PNAS) wykazało, że trawy i mokradła są przekształcane w pola uprawne i pastwiska prawie czterokrotnie szybciej niż lasy – łącznie zniknęło ok. 190 mln hektarów, czyli tyle ile powierzchnia Indonezji. Najważniejszym czynnikiem jest globalny popyt na mięso, nabiał, olej, zboża oraz biopaliwa (większość wycinki dotyczy pastwisk i roślin paszowych dla zwierząt). Te ekosystemy magazynują 20-35% lądowego węgla i są domem dla 33% globalnych centrów bioróżnorodności. Najbardziej dotknięte kraje to Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i USA. Autorzy badania apelują o rozszerzenie ochrony również poza lasy.
pnas.org
Stały sposób myślenia pomaga osobom z lękiem społecznym
Badania z Bar-Ilan University dowodzą, że osoby z wysokim lękiem społecznym czują mniejsze napięcie w kontaktach, jeśli wierzą, że opinie innych są trwałe i raczej niezmienne (tzw. fixed mindset). Eksperymenty pokazały, że osoby z takim podejściem lepiej wypadają podczas stresujących zadań i są zadowolone z relacji, bo przewidywalność zmniejsza potrzebę ciągłego analizowania siebie i skraca wysiłek psychiczny. Wyniki sugerują, że dla osób nieśmiałych interwencje zmieniające nastawienie mogą uczynić spotkania społeczne łatwiejszymi.
psypost.org
Zmasowane reklamy cyfrowe redukują frekwencję wyborczą mniejszości
Analiza danych z wyborów w USA 2016 wykazała, że skuteczne kampanie cyfrowe nakierowane na tłumienie głosu (voter suppression), szczególnie wymierzone w mniejszości rasowe w stanach kluczowych, faktycznie obniżyły frekwencję wyborczą. Osoby wystawione na takie reklamy miały o ok. 1,9% mniejsze szanse oddania głosu, a w hrabstwach z przewagą mniejszości etnicznych spadek frekwencji wynosił aż 14,2%. Kampanie promowały np. bojkot wyborów lub dezinformację, często z niezidentyfikowanych źródeł, także z zagranicy (Rosyjska IRA). Szacuje się, że w skali kraju mogły one zniechęcić ok. 4,7 mln osób do udziału w wyborach, co odpowiada marginesom zwycięstwa w niektórych kluczowych stanach.
pnas.org
Ciemne cechy osobowości a konsumpcja brutalnej pornografii
Badania (Sexual Health & Compulsivity) wykazują, że osoby z wysokim poziomem tzw. cech Dark Tetrad (narcyzm, makiawelizm, psychopatia, sadystyczność) częściej oglądają brutalną pornografię (przemoc, poniżanie, symulacja gwałtu). Najsilniejszy związek obserwowano dla psychopatii i sadystyczności, nawet gdy uwzględniono różnice płci. Według naukowców, ekspozycja na takie treści tworzy błędne koło – normalizuje zachowania antyspołeczne i osłabia wrażliwość na agresję.
psypost.org
Problemowe użycie TikToka powiązane z lękiem społecznym i błędami poznawczymi
Naukowcy z University of Macau (Addictive Behaviors Reports) wykazali, że osoby mocno dotknięte syndromem "fear of missing out" (lęk przed pominięciem), szczególnie gdy ta cecha jest chroniczna, częściej nadmiernie używają TikToka. Wyniki pokazują, że TikTok z nieskończonym, algorytmicznym feedem dodatkowo powoduje fragmentację uwagi i codzienne błędy poznawcze (np. zapominanie, rozkojarzenie), co nie jest tak widoczne w innych mediach społecznościowych.
psypost.org
Dobro zwierząt ważniejsze dla właścicieli niż aspekty ekologiczne przy wyborze karmy
Badanie opublikowane w Frontiers in Veterinary Science pokazuje, że dla właścicieli zwierząt głównym czynnikiem przy wyborze karmy jest dobrostan zwierzęcia, a kwestie ochrony środowiska schodzą na dalszy plan. Wyniki sugerują, że skuteczna edukacja powinna łączyć ekologiczne rozwiązania z troską o zdrowie i komfort zwierząt, by zachęcić konsumentów do wyboru zrównoważonej karmy.
frontiersin.org
Witamina B7 ujawnia słabość komórek nowotworowych
Zespół z Uniwersytetu w Lozannie (Unil) odkrył, że komórki nowotworowe uzależnione od glutaminy wykorzystują witaminę B7 (biotynę), by aktywować enzym karboksylazę pirogronianową, co umożliwia dalszy wzrost mimo braku glutaminy. Brak biotyny uniemożliwia tę kompensację, hamując proliferację. Zmutowany gen FBXW7 sprawia, że te komórki jeszcze bardziej polegają na glutaminie. Wyniki, opublikowane w Molecular Cell, wskazują, że terapię można ukierunkować na oba szlaki metaboliczne, by rozbroić elastyczność metaboliczną nowotworów. To wstępne odkrycie wymaga dalszych badań.
unil.ch
Muzyka nie zawsze poprawia skupienie ani nastrój podczas ćwiczeń
Analiza 10 badań wykazała, że słuchanie muzyki podczas krótkich, intensywnych ćwiczeń nie przynosi jednolitych korzyści – nie poprawia ani funkcji wykonawczych (np. uwagi), ani dobrego samopoczucia. Efekty były bardziej widoczne podczas umiarkowanych treningów lub u młodszych osób. Wysiłek, kontekst i indywidualne cechy mają znaczenie – popularne przekonanie o zawsze korzystnym wpływie muzyki na trening nie znajduje potwierdzenia.
jyu.fi
Aktywność zazdrości zależy bardziej od dynamiki związku niż od cech osobowości
Badania na 891 młodych dorosłych (1507 związków w ciągu 5 lat) wykazały, że zazdrość poznawcza – ciągłe podejrzenia wobec wierności partnera – jest stała w danym związku, ale bardzo zmienna między różnymi relacjami. Dynamika konkretnego związku odpowiada za 40% zmienności zazdrości, a cechy osobowości – za 28%. Najwyższy poziom zazdrości występował u osób z wyższą neurotycznością, lękiem przywiązania i doświadczeniami zdrady. Wskazano, że interwencje muszą uwzględniać zarówno temperament, jak i specyfikę relacji.
psypost.org
Metformina nie poprawia insulinooporności tkankowej u dorosłych z cukrzycą typu 1
Badanie INTIMET (Nature Communications), 26-tygodniowe, podwójnie zaślepione, z udziałem 40 dorosłych z cukrzycą typu 1, wykazało, że metformina znacząco obniża dzienną dawkę insuliny (o ok. 0,1 jednostki/kg/dzień), ale nie polepsza insulinooporności w tkankach (mięśnie, wątroba, tkanka tłuszczowa). Nie wpłynęła na HbA1c, zmienność glikemii ani ryzyko hipoglikemii. Leczenie było dobrze tolerowane. Wyniki podważają wcześniejsze doniesienia i wskazują na brak efektu metabolicznego w tej grupie.
nature.com
Przełom w kwantowej fotonice: światło manifestuje efekt Halla
Naukowcy z Université de Montréal zaobserwowali po raz pierwszy, jak światło (foton) zachowuje się analogicznie do kwantowego efektu Halla, dotąd obserwowanego wyłącznie dla elektronów. Dzięki specjalnym strukturze zwanej fotonicznym izolatorem Chern'a, światło zaczyna dryfować bocznie w pełni kwantowy sposób, w krokach określonych fundamentalnymi stałymi fizycznymi (ładunek elektronowy, stała Plancka). Odkrycie opisane w Physical Review X może umożliwić ultraprecyzyjne standardy optyczne, odporniejsze komputery kwantowe i czułe sensory.
nouvelles.umontreal.ca