Większość ludzi na świecie popiera ochronę środowiska ponad wzrost gospodarczy
Globalne badanie GlobeScan, obejmujące ponad 30 tys. osób z 33 krajów (w tym USA, Wielką Brytanię, Chiny, Indie i Brazylię), pokazuje zmianę w myśleniu ludzi: aż 58% ankietowanych uznaje ochronę środowiska za ważniejszą niż wzrost gospodarczy, gdy oba te cele są sprzeczne. Jest to wzrost w porównaniu do wcześniejszych lat – w 2017 roku ten odsetek wynosił tylko 16%. Wyraźnie spadło poparcie dla rozwoju gospodarczego "za wszelką cenę" lub działań proekologicznych, które ignorują ekonomię. Badanie wykazało, że coraz więcej osób oczekuje integracji celów ekonomicznych z ekologicznymi, rezygnując z dotychczasowych kompromisów – "albo zysk, albo przyroda". Wyniki wskazują, że społeczeństwa coraz bardziej rozumieją konieczność łączenia rozwoju z trwałością środowiskową, choć czynniki wpływające na te wybory różnią się w zależności od kraju.
uvm.edu
Zdrowie mężczyzn przed ciążą wpływa na ciążę i zdrowie dziecka – potrzebne zmiany w wytycznych
Opublikowany w The Lancet przegląd wykazał, że zdrowie ojców przed poczęciem – m.in. stres w dzieciństwie, zdrowie psychiczne, dieta, palenie, alkohol czy środowisko – wpływa na przebieg ciąży partnerki oraz zdrowie dziecka. Przykładowo, spożycie alkoholu przez ojca przed ciążą zwiększa ryzyko wad wrodzonych u dziecka o 35%, a depresja ojca podwyższa ryzyko depresji u dziecka o 42%. Badacze podkreślają, że obecne praktyki skupiają się niemal wyłącznie na matkach, ignorując rolę ojców. Zalecają włączenie mężczyzn do wytycznych i programów dot. zdrowia przed poczęciem, edukację chłopców i mężczyzn oraz wspólne podejście rodzinne do planowania ciąży, by zmniejszać nierówności zdrowotne.
abc.net.au
Dziobak jeszcze dziwniejszy – pierwszy ssak z pustymi melanosomami znanymi dotąd tylko u ptaków
Badacze odkryli, że sierść dziobaka zawiera pusty w środku typ melanosomów – struktur magazynujących barwniki, które do tej pory spotykano wyłącznie w piórach ptaków. Biolożka Jessica Dobson (Uniwersytet w Gandawie) wykazała, że takie melanosomy są okrągłe i puste. Nie znaleziono ich u blisko spokrewnionych z dziobakiem kolczatek ani u żadnego z 126 przebadanych gatunków ssaków. Nie wiadomo jeszcze, czemu służy ta cecha; przypuszcza się, że może mieć związek z wodnym trybem życia dziobaka, a nie z wywoływaniem efektu iryzacji.
royalsocietypublishing.org
Psychedeliki nie skuteczniejsze niż standardowe leki przeciwdepresyjne – liczy się oczekiwanie pacjenta
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie JAMA Psychiatry wykazało, że psychoterapia wspierana przez psychedeliki (takie jak psylocybina czy LSD) nie daje lepszych efektów leczenia depresji niż tradycyjne antydepresanty, jeśli pacjent wie, jaki lek otrzymuje. Badacze z UC San Francisco, UCLA i Imperial College London porównali skuteczność tych terapii w warunkach otwartego eksperymentu i nie stwierdzili istotnych różnic w skali poprawy objawów depresji (ok. 12 punktów na standardowych skalach). Wyniki sugerują, że przewaga psychedelików obserwowana w niektórych badaniach może wynikać ze specyfiki projektu (efektu oczekiwania) – a nie z faktycznych, unikalnych właściwości leków.
technologynetworks.com
Samonaprawiające się materiały – części samochodów i samolotów mogą wytrzymać ponad 100 lat
Naukowcy z North Carolina State University i University of Houston stworzyli polimerowy kompozyt wzmacniany włóknami, który może naprawić pęknięcia (rozwarstwienia) ponad 1000 razy. Materiał ten składa się z 3D drukowanego termoplastycznego środka naprawczego i wbudowanych grzałek z włókien węglowych. Kompozyt jest odporniejszy niż te obecnie stosowane w skrzydłach samolotów i częściach samochodowych. Przy regularnej („co kwartał”) aktywacji samonaprawy żywotność elementów można wydłużyć do 125 lat, a przy naprawach rocznych nawet do 500 lat. Technologia może znaleźć zastosowanie także w turbinach wiatrowych i statkach kosmicznych. Trwają prace nad wdrożeniem kompozytu na rynku (patenty i współpraca z przemysłem).
physicsworld.com
Dieta MIND (śródziemnomorska + DASH) spowalnia starzenie mózgu – mniej ubytków tkanki i zmian w strukturze
Dieta MIND łączy elementy diety śródziemnomorskiej i DASH (obniżającej ciśnienie), promując spożycie np. zielonych warzyw, jagód, orzechów, ryb i oliwy z oliwek przy ograniczeniu czerwonego mięsa, słodyczy i potraw smażonych. Badania wykazały, że osoby najlepiej przestrzegające tej diety miały wolniejszy spadek funkcji poznawczych, niższe ryzyko Alzheimera (o nawet 53%) oraz większą objętość mózgu i mniej patologii (płytek beta-amyloidowych). Najnowsze analizy neuroobrazowe i wieloletnie badania sugerują, że dieta ta istotnie opóźnia strukturalne starzenie mózgu – ubywa mniej szarej substancji i nie dochodzi do powiększania komór mózgowych.
bmjgroup.com
Olej CBD może ograniczać lęk i poprawiać zachowania społeczne u dzieci z autyzmem – wyniki eksperymentu
W trwającym 20 tygodni badaniu z podwójnie ślepą próbą z udziałem 30 chłopców w wieku 7–14 lat z poważnym autyzmem przetestowano oczyszczony olej CBD (20 mg/kg/dzień) wobec placebo (tzw. „crossover study”). CBD okazał się bezpieczny i dobrze tolerowany, a poprawy w zakresie agresji, nadaktywności, komunikacji oraz lęku odnotowywano u 68% uczestników wg oceny klinicystów. Obiektywne testy nie wykazały różnic wobec placebo, co tłumaczono silnym efektem placebo, ale subiektywne obserwacje kliniczne wypadały na korzyść CBD. Dodatkowo rodzice raportowali niższy poziom stresu. Potrzebne są jednak obszerniejsze badania potwierdzające efekty.
psypost.org
Konsultowanie się z AI może pogarszać relacje z ludźmi – ostrzegają nowe badania
Badania sugerują, że korzystanie ze sztucznej inteligencji do weryfikowania lub sprawdzania porad ludzkich specjalistów może nieświadomie wpływać negatywnie na wzajemne relacje. Takie zachowanie może być odczytywane przez profesjonalistów jako brak zaufania i pogarszać współpracę oraz relacje zawodowe. Wskazuje się, by korzystać z AI ostrożnie, zachowując równowagę między rzetelnością a zaufaniem do ludzi.
psypost.org
Powiadomienia ze smartfona rozpraszają – pojedynczy alert zakłóca uwagę na 7 sekund
Badanie opublikowane w Computers in Human Behavior wykazało, że nawet pojedyncze powiadomienie ze smartfona zakłóca procesy poznawcze użytkownika przez około 7 sekund. Wpływ rozproszenia jest wyraźnie związany nie tyle z łącznym czasem spędzanym przed ekranem, ale z częstotliwością powiadomień (śr. ponad 100 dziennie). Najbardziej dekoncentrują powiadomienia istotne emocjonalnie. Efekty osobno są krótkotrwałe, ale sumują się i mogą poważnie ograniczać produktywność.
psypost.org
Po użyciu marihuany brak pogorszenia jazdy auta dzień później, mimo wykrywalnego poziomu THC
Badanie w Journal of Cannabis Research wykazało, że osoby regularnie używające marihuany (przynajmniej 4 razy w tygodniu) nie wykazują pogorszenia umiejętności jazdy w symulatorze 12–15 godzin po zażyciu, mimo przekroczonego progu 2 ng/ml THC we krwi. Zarówno testy prowadzenia pasa, prędkości i reagowania na przeszkody, jak i zadania rozpraszające nie różniły się między użytkownikami a grupą kontrolną dobraną pod kątem wieku, doświadczenia za kierownicą i snu. Wynik oznacza, że obecność THC we krwi nie musi oznaczać obniżenia zdolności kierowania pojazdem w godzinach po użyciu.
norml.org
CRISPR: wzmocnione komórki immunologiczne przeciw rakowi tworzone bezpośrednio w organizmie myszy
Technologia CRISPR/Cas9 umożliwiła stworzenie „uzbrojonych” komórek odpornościowych CAR-T bezpośrednio wewnątrz żywych organizmów myszy. W dotychczasowych terapiach CAR-T komórki pacjenta są modyfikowane poza ciałem i dopiero potem podawane z powrotem, tymczasem teraz CRISPR pozwala wywołać tę zmianę od razu po podaniu leku. W badaniach na gryzoniach zmodyfikowane komórki skutecznie niszczyły komórki nowotworowe. Proponowana metoda jest ważnym krokiem w kierunku „fabrycznych” terapii antyrakowych bez konieczności chemioterapii, skracając czas leczenia i koszty. Platforma CRISPR/Cas9 umożliwia bardzo precyzyjne celowanie w geny nowotworowe i modyfikowanie układu odporności tak, by efektywniej walczył z rakiem. Wyniki są obiecujące, ale wstępne i wymagają potwierdzenia u ludzi.
nature.com
Foki decydują się na ryzyko ze strony niedźwiedzi polarnych, by zdobyć urozmaicone pożywienie – badanie z Hudson Bay
Naukowcy, analizując ruchy 26 fok obrączkowanych i 39 niedźwiedzi polarnych wschodniej części Zatoki Hudsona (GPS, zachowania nurkowania, pokrywa lodowa, modele bioróżnorodności ryb), odkryli, że foki wchodzą na bardziej niebezpieczne tereny drapieżników, gdy ilość i różnorodność dostępnego pokarmu znacząco się zwiększa. Oznacza to, że zachowanie fok jest elastyczne: potrafią dla lepszej bazy pokarmowej zaryzykować częstsze spotkania z niedźwiedziami. Wyniki sugerują, że ochrona tych zwierząt musi uwzględniać dynamiczne relacje ofiara-drapieżnik oraz zmiany klimatu, które mogą sprzyjać wzrostowi liczby drapieżników na skrających się obszarach lodu.
news.ubc.ca
Uproszczony algorytm leczenia nadciśnienia poprawił wyniki kontroli ciśnienia w ubogich dzielnicach San Francisco
Zespół z UCSF wdrożył w publicznych przychodniach San Francisco algorytm leczenia nadciśnienia tętniczego oparty na doświadczeniach Kaiser Permanente (PHASE). Obejmuje on rejestrację pacjentów, schematy leków w stałych dawkach, monitorowanie przez pielęgniarki i farmaceutów oraz leki dostępne w ramach ubezpieczenia. W 24 miesiące odsetek pacjentów z osiągniętą normą ciśnienia wzrósł z 68% do 74%, a po wdrożeniu w 12 przychodniach – z 69% do 74% w 15 miesięcy (niezależnie od rasy/pochodzenia). Model ten podważa opinię, że w biedniejszych środowiskach nie da się osiągnąć lepszych wyników i może ograniczać nierówności zdrowotne w leczeniu nadciśnienia.
sfgate.com
Najstarsze gliniane ozdoby poza Europą – odkrycie w Izraelu sprzed 15 tys. lat, z odciskami dzieci i dorosłych
Archeolodzy znaleźli w północnym Izraelu 142 gliniane paciorki i zawieszki sprzed 15 tys. lat – to najstarsze takie ozdoby znane z Azji SW. Wyrabiali je łowcy-zbieracze z kultury natufijskiej. Na artefaktach zachowało się 50 odcisków palców zarówno dorosłych, jak i dzieci. Wyroby te powstały na tysiące lat przed pojawieniem się ceramiki użytkowej i rolnictwa, co wskazuje, że już wtedy glina miała funkcje symboliczne – służyła do wyrażania tożsamości. Wiele paciorków barwiono czerwoną ochrą. Odkrycie potwierdza, że ok. 15 tys. lat temu ludzie przechodzili przełom społeczno-poznawczy związany z osiadłym trybem życia.
science.org
Radar z łazika Perseverance ujawnia ukryte delty rzeczne w kraterze Jezero na Marsie
Instrument RIMFAX łazika NASA Perseverance przeskanował podpowierzchnię krateru Jezero i wykazał istnienie granicy pomiędzy dawną powierzchnią dna krateru (z nieciągłymi, nachylonymi warstwami) a młodszymi, regularnie uwarstwionymi osadami delty. Takie formacje rozciągają się do głębokości 20–35 metrów. Ślady te dowodzą, że ponad 3 miliardy lat temu w tym miejscu istniał rozbudowany system rzeczny i delta, który mógł stwarzać przyjazne warunki dla życia. Warstwowanie osadów potwierdza przebytą erozję przed powstaniem delty, a mapa radarowa sugeruje, że sedymenty sięgają kilometrów poza obecny brzeg delty.
science.org
Badanie: bardziej złożone i zróżnicowane połączenia w mózgu wiążą się z wyższą inteligencją
Uczeni po raz pierwszy empirycznie potwierdzili teorię mówiącą, że "inteligentniejsze" mózgi mają bardziej zróżnicowaną sieć połączeń między kluczowymi obszarami (m.in. kora czołowa) i bardziej złożone zmiany aktywności w czasie. Badanie opublikowane w Communications Biology (Nature) pokazało, że osoby o wyższych wynikach w testach IQ mają większą różnorodność i synchronizację sygnałów między regionami mózgu, co przekłada się na wydajniejsze przetwarzanie informacji. To pierwsze potwierdzenie teorii, jak mózg koordynuje informacje w trakcie rozwiązywania zadań wymagających inteligencji.
nature.com
Jak zwierzęta tworzą poczucie kierunku – badania neuronów u nietoperzy na wyspie u wybrzeży Tanzanii
Zespół badaczy z Izraela zamontował egipskim nietoperzom GPS i miniaturowe urządzenia do rejestracji neuronów, by zbadać działanie komórek kierunkowych ("kompasu neuronalnego") podczas naturalnych lotów nad wyspą Latham u wybrzeży Tanzanii. Wykazano, że komórki te utrzymują stabilne, globalne ukierunkowanie nawet przy zmieniających się warunkach (brak Księżyca, gwiazd). Kierunkowanie opiera się najpewniej na nauce otoczenia i orientacji względem punków krajobrazu. To pierwszy dowód z naturalnych warunków na istnienie uniwersalnego "wewnętrznego kompasu" ssaków.
quantamagazine.org
