Masowe odstrzały „szkodników” we Francji nieopłacalne i nieskuteczne
Badanie opublikowane w Biological Conservation pokazało, że coroczne odstrzały około 12,4 miliona lisów, kun i krukowatych (wron, srok, kruków) kosztują państwo francuskie aż 123 miliony euro rocznie – czyli 8 razy więcej niż faktyczne szkody powodowane przez te zwierzęta. Analiza oficjalnych danych rządowych wykazała, że intensywność odstrzałów nie przynosi spadku populacji tych gatunków ani redukcji wyrządzanych szkód – lokalnie eliminowane osobniki są szybko zastępowane przez inne, a cała populacja pozostaje stabilna. Ministerstwo środowiska podtrzymuje zasadność polityki, powołując się na ochronę rolnictwa, jednak naukowcy sugerują odejście od szerokich odstrzałów na rzecz działań punktowych i metod nieletalnych, takich jak repelenty.
sciencedirect.com
Spożycie dużych ilości cukru łączy się z wyższym ryzykiem depresji
Analiza 30 tysięcy osób wykazała, że osoby o najwyższym spożyciu cukru mają około 30% wyższe ryzyko depresji w porównaniu z tymi, którzy jedzą go najmniej, nawet po uwzględnieniu stylu życia i czynników społeczno-ekonomicznych. W innym, mniejszym badaniu z Wielkiej Brytanii, zauważono niewielki, ale statystycznie istotny związek między spożyciem cukru (szczególnie z napojów słodzonych i sacharozy) a występowaniem objawów depresji i lęku – choć efekt był niewielki. Autorzy podkreślają, że są to wstępne, obserwacyjne dane i konieczne są dalsze badania, szczególnie by sprawdzić możliwy wpływ przewlekłego stanu zapalnego lub insulinooporności.
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
Świnie to naturalne wszystkożerne „smakosze” – problem jednolitego żywienia w hodowlach
Świnie w naturalnych warunkach spędzają nawet połowę dnia na poszukiwaniu urozmaiconego pokarmu (traw, korzeni, owadów, owoców). W nowoczesnych, intensywnych hodowlach dostają zwykle jednolite, wysokoenergetyczne granulaty, co prowadzi do niedoborów składników odżywczych (np. białka, błonnika) oraz problemów zdrowotnych ze strony przewodu pokarmowego. Takie warunki powodują anormalne zachowania, np. obgryzanie ogonów i zwiększoną agresję. Wprowadzenie różnorodnej diety, ściółek do rycia oraz pasz bogatych w błonnik znacznie poprawia dobrostan świń i ogranicza niepożądane zachowania.
sciencedirect.com
Ciężki COVID-19 i grypa mogą zwiększyć ryzyko raka płuc – szczepienia chronią przed tym efektem
Badania Uniwersytetu Wirginia wykazały, że ciężki przebieg COVID-19 lub grypy może „przeprogramować” komórki odpornościowe w płucach, wywołując przewlekły stan zapalny, który sprzyja rozwojowi i przyspiesza wzrost guzów płucnych nawet po kilku latach. Dane od ponad 75 milionów dorosłych pokazały, że osoby hospitalizowane z powodu Covid-19 miały 1,24 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka płuc (niezależnie od palenia tytoniu). Podobne skutki potwierdzono na myszach. Szczepienia znacząco zmniejszają to ryzyko przez obniżenie ciężkości infekcji i przewlekłego zapalenia. Zalecany jest wzmożony nadzór onkologiczny u ozdrowieńców po ciężkich zakażeniach układu oddechowego.
news.virginia.edu
Nowy lek przeciwko Alzheimerowi odwraca spadek sprawności umysłowej u zwierząt – działa poprzez epigenom
Zespół Uniwersytetu w Barcelonie opracował lek FLAV-27, który w badaniach na zwierzęcych modelach choroby Alzheimera cofał objawy otępienia. FLAV-27 hamuje enzym G9a, blokując dostęp S-adenozylometioniny (SAM) i przywracając prawidłową ekspresję genów, powiązaną z funkcją synaps i ograniczeniem neurozapalności. W przeciwieństwie do terapii usuwających blaszki amyloidowe, nowy lek działa na poziomie regulacji epigenetycznej neuronów (zmiany wyciszające geny), które są odwracalne. Wyniki pochodzą na razie tylko z modeli zwierzęcych – dalsze badania na ludziach są niezbędne.
neurociencies.ub.edu
Narcystyczne cechy osobowości – skomplikowany wpływ na zdrowie psychiczne
Narcystyczne zaburzenia osobowości mają dwoisty wpływ: niepewna, wrażliwa forma narcystyczności (połączona z neurotyzmem i wrogością) zwiększa ryzyko depresji, lęków i niskiej samooceny. Natomiast pewna siebie, ekstrawertyczna odmiana narcystyczności (tzw. wielkościowa, agentowa) wiąże się z wyższą satysfakcją z życia, lepszym samopoczuciem psychicznym oraz wyższą samooceną. Badania pokazują, że to właśnie konkretna odmiana narcystyczności – a nie jej poziom sam w sobie – decyduje o wpływie na zdrowie psychiczne.
psypost.org
Apple Watch przewiduje ryzyko niewydolności serca poprzez analizę pVO2 z pomocą AI
Naukowcy z kanadyjskiego Peter Munk Cardiac Centre stworzyli model AI TRUE-HF, który prognozuje codzienny szczytowy pobór tlenu (pVO2) na podstawie danych z Apple Watch u 154 pacjentów z niewydolnością serca. Wyliczenia zegarka silnie korelowały z pomiarami szpitalnymi (test CPET). Spadek pVO2 o 10% oznaczał ponad trzykrotnie większe ryzyko nagłych hospitalizacji, które na ogół występowały w ciągu tygodnia od alarmujących zmian. Wyniki potwierdzono także na publicznych danych z opasek Fitbit.
uhnresearch.ca
Pogarszająca się sytuacja finansowa przyspiesza spadek pamięci u osób starszych
Badacze z Columbia University przeanalizowali dane 7676 Amerykanów po 50. roku życia w latach 2010–2020. Pogorszenie dobrostanu finansowego (mierzone m.in. nieuregulowanymi rachunkami, niskimi dochodami, obciążeniem psychologicznym) wiązało się z szybkim osłabieniem pamięci i funkcji poznawczych – odpowiadającym średnio dodatkowemu przyspieszeniu starzenia o 5 miesięcy rocznie. Efekt był najsilniejszy po 65 roku życia. Poprawa sytuacji finansowej nie zawsze cofała te zmiany.
publichealth.columbia.edu
Ekstremalne susze połączone z falami upałów występują już 8 razy częściej niż na początku XXI w.
W badaniu z 2026 roku (Science Advances) wykazano, że skojarzone zjawiska susz i upałów (CDHE) na wszystkich zamieszkanych kontynentach występują niemal 8 razy częściej niż na początku XXI wieku. Częstość ta wzrosła z 1,6% do 13% na każdy stopień ocieplenia. Największy wpływ na ten trend ma wzrost zjawisk, w których fala upałów wyprzedza suszę (np. szybkie parowanie). Zjawiska te zwiększają ryzyko nieurodzaju, deficytów wody i problemów środowiskowych – ich liczba będzie rosła wraz z dalszym ociepleniem.
science.org
Zaprogramowane probiotyczne bakterie polują na nowotwory u myszy
Zespół z Uniwersytetu Shandong zmodyfikował probiotyczne bakterie Escherichia coli Nissle 1917 tak, by produkowały leki przeciwnowotworowe (romidepsynę) dokładnie w tkance guza. U myszy z rakiem piersi bakterie skutecznie kolonizowały nowotwór i ograniczały go, minimalizując działania niepożądane typowe dla tradycyjnej chemioterapii. Terapia jest na etapie badań przedklinicznych – dalsze testy dotyczą skutków ubocznych i usuwania bakterii z organizmu po leczeniu.
drugtargetreview.com
Nowa metoda poprawia kontrolę jakości komórek do leczenia chrząstki stawowej
Badacze z MIT, SMART i NUS opracowali bezinwazyjną, szybką metodę kontroli jakości komórek macierzystych do zastosowań regeneracyjnych. Urządzenie µMRR mierzy zmiany stężenia żelaza w płynie hodowlanym i pozwala w minutę przewidzieć zdolność komórek do odtwarzania chrząstki. Pozwoli to ograniczyć koszty i ilość odrzucanych partii komórek, przyspieszając rozwój nowoczesnych terapii na choroby stawów.
news.mit.edu
Protonoterapia niczym nie przewyższa nowoczesnej radio-IMRT w leczeniu raka gardła
W badaniu fazy III TORPEdO sprawdzono skuteczność protonoterapii (IMPT) wobec radiochirurgii IMRT u 205 pacjentów z zaawansowanym rakiem gardła. Po roku nie stwierdzono różnic w jakości życia, funkcji połykania, uzależnieniu od sondy pokarmowej czy nasileniu objawów ubocznych. Przeżycie dwuletnie wynosiło ok. 95% w obu grupach. Pokazuje to, że kosztowna protonoterapia nie przewyższa nowoczesnej IMRT w efektach i bezpieczeństwie.
thelancet.com
Upodobania akustyczne ludzi i zwierząt są podobne – badanie
Ludzie umieli trafnie wskazać, które z 110 par dźwięków różnych gatunków zwierząt (owady, ptaki, płazy, ssaki) były atrakcyjne dla tych gatunków. Im silniejsza była preferencja zwierzęcia, tym łatwiej zgadywali ją ludzie. Najlepsze porozumienie występowało dla dźwięków o niskiej częstotliwości, z trzaskami i trylami – co potwierdza hipotezę Darwina o wspólnej „wrażliwości na piękno” w świecie zwierząt.
science.org
Nowe rdzenie lodowe rozszerzają wiedzę o historii gazów cieplarnianych do 3 mln lat
W badaniach rdzeni polarnych z Allan Hills w Antarktyce (projekty COLDEX/Oregon State University) sięgających 3 miliony lat wstecz udokumentowano, że ochłodzeniu klimatu Ziemi (o 2–2,5°C, głównie na początku epoki lodowcowej) towarzyszył tylko niewielki spadek poziomu CO2 (z ok. 250 do 230 ppm w ciągu 1,7 mln lat) i stabilny poziom metanu. Wskazuje to, że do ochłodzenia przyczyniały się także zmiany związane z albedo, pokrywą lodową, roślinnością i prądami oceanicznymi – nie tylko poziomy gazów cieplarnianych.
news.oregonstate.edu
