Badanie: poparcie dla „tradwife” u młodych mężczyzn wiąże się głównie z wrogim seksizmem
Badanie opublikowane w „Psychology of Women Quarterly” wskazuje, że pozytywny stosunek młodych mężczyzn do stylu życia „tradwife” był najsilniej powiązany z wrogim seksizmem, a nie z opiekuńczym paternalizmem. Część badanych jednocześnie idealizowała tradycyjne role i okazywała pogardę wobec kobiet, które z nich korzystają, np. uznając je za „leniwe”. Autorzy zwracają uwagę, że taki układ może zwiększać podatność kobiet na zależność finansową i utratę wpływu na decyzje.
psypost.org
Zmodyfikowany tytoń produkuje 5 psychodelików naraz, w tym DMT i psylocybinę
Naukowcy zmienili roślinę Nicotiana benthamiana tak, by w liściach wytwarzała pięć psychodelicznych tryptamin: DMT, psylocybinę, psylocynę, bufoteninę i 5-MeO-DMT. Wstawiono geny pochodzące z grzybów, roślin i ropuch, tworząc roślinny „bioreaktor” do bardziej zrównoważonej produkcji związków badanych m.in. pod kątem depresji, lęku i PTSD. To na razie demonstracja metody: uzyski były niższe, bo ścieżki biosyntezy konkurują ze sobą, a modyfikacje nie są dziedziczne.
newscientist.com
Projekt replikacyjny: około połowy badań z nauk społecznych nie daje się powtórzyć
Wieloletni projekt replikacyjny pokazał, że około 50% badań z nauk społecznych nie uzyskuje podobnego wyniku przy powtórzeniu. W wcześniejszych analizach psychologii skuteczność replikacji wynosiła 36–50%, a odtwarzane efekty były często o połowę mniejsze niż w publikacjach pierwotnych. Jako główne problemy wskazuje się małe próby, bias publikacyjny i silną zależność wyników od kontekstu. To argument za większymi badaniami i oceną prac bez znajomości rezultatu.
nature.com
Trening siłowy u seniorów powiązano z wolniejszym starzeniem biologicznym mózgu
Randomizowane badanie LISA objęło 309 starszych dorosłych i porównało trening oporowy o umiarkowanej i dużej intensywności z grupą bez ćwiczeń. Na podstawie długoterminowych danych fMRI oszacowano, że ćwiczący mieli „wiek mózgu” niższy o 1,4–2,3 roku. Zmiany dotyczyły całych sieci mózgowych, a przy cięższym treningu wzrosła m.in. łączność w korze przedczołowej. To obiecujący biomarker, ale badanie nie dowodzi jeszcze bezpośredniej poprawy funkcji poznawczych.
psypost.org
U myszy zamrożono fragment mózgu i po rozmrożeniu zachowano działanie neuronów
Badacze z FAU Erlangen-Nürnberg zeszklili cienkie skrawki hipokampa dorosłej myszy o grubości 350 mikrometrów, schładzając je do od -150°C do -196°C na maksymalnie 7 dni bez tworzenia kryształków lodu. Po rozmrożeniu zachowano strukturę neuronów, sygnalizację elektryczną, funkcje synaptyczne i długotrwałe wzmocnienie synaptyczne (LTP), ważne dla uczenia się i pamięci. To mocny dowód koncepcji dla kriokonserwacji tkanki nerwowej, ale pełne mózgi i zastosowania u ludzi są nadal odległe.
wsj.com
Warzywa i owoce przy wejściu do sklepu zwiększyły sprzedaż o 2525 porcji tygodniowo
Badanie w 36 dyskontach w Anglii wykazało, że przeniesienie działu owoców i warzyw bliżej wejścia zwiększało zakupy średnio o 2525 porcji na sklep tygodniowo. Analiza, prowadzona od marca 2018 do maja 2022 i opublikowana w „PLOS Medicine”, sugeruje też możliwą poprawę jakości diety kobiet. Wynik pokazuje, że prosty „nudge” w układzie sklepu może realnie zmieniać wybory żywieniowe bez zakazów czy dopłat.
southampton.ac.uk
Mocniejsza szczepionka przeciw grypie wiąże się z niższym ryzykiem Alzheimera po 65. roku życia
Badanie opublikowane w „Neurology” wskazuje, że u osób w wieku 65+ szczepienie wysokodawkowe przeciw grypie było powiązane z niższym ryzykiem otępienia alzheimerowskiego niż standardowa dawka, a efekt był silniejszy u kobiet. To obserwacja zgodna z wcześniejszymi pracami sugerującymi związek między szczepieniami przeciw grypie a mniejszym ryzykiem demencji. Taki wynik nie dowodzi jeszcze przyczynowości, ale wzmacnia hipotezę, że odpowiedź immunologiczna może wpływać na procesy neurodegeneracyjne.
neurology.org
Neurobiologia hipokryzji: problem może wynikać z integracji sygnałów w mózgu
Badanie sugeruje, że hipokryzja nie sprowadza się wyłącznie do „słabego charakteru”. U osób, które same oszukują, a jednocześnie potępiają to u innych, obserwowano zmienioną aktywność brzuszno-przyśrodkowej kory przedczołowej (vmPFC), która pomaga łączyć normy moralne z własnymi decyzjami. Autorzy interpretują to jako problem integracji informacji między obszarami mózgu. To ciekawy mechanizm, ale taki wynik nie zwalnia z odpowiedzialności i wymaga dalszej weryfikacji.
psypost.org
Badanie z Peru łączy mieszanki pestycydów z wyższym ryzykiem raka nawet przy „bezpiecznych” poziomach
Praca opisana jako opublikowana w „Nature Health” połączyła dane o skażeniu 31 pestycydami z lat 2014–2019 z rejestrem ponad 150 tys. pacjentów onkologicznych z lat 2007–2020 oraz analizą biologiczną tkanki wątroby. W rejonach o najwyższej ekspozycji ryzyko nowotworów miało rosnąć nawet o 150%, a lokalnie o 14–840%. Kluczowy wniosek: nie pojedyncza substancja, lecz realne mieszaniny chemikaliów mogą zaburzać funkcje komórek i zwiększać ryzyko raka.
thenewlede.org
Wideo wybrane na podstawie reakcji mózgu obniżyło deklarowany uprzedzenie rasowe o 11%
W badaniu z „PLoS One” naukowcy najpierw mierzyli tzw. neurologiczne „zanurzenie” — połączenie uwagi i zaangażowania emocjonalnego — aby wybrać najbardziej wpływowy materiał wideo. Następnie przetestowali go na reprezentatywnej próbie 1097 dorosłych w USA. Po obejrzeniu filmu deklarowany bias wobec Czarnych Amerykanów spadł o 11%, a w zadaniu dzielenia pieniędzy hojność wobec czarnych odbiorców wzrosła dwukrotnie. Efekt utrzymywał się przez 2 tygodnie.
psypost.org
Kambrujski krewny pająków i skorpionów miał szczypce już ponad 500 mln lat temu
Skamieniałość Mollisonia z łupków Burgess wskazuje, że bardzo wczesny krewny pajęczaków i innych chelicerów miał szczypcowate chelicery oraz cechy układu nerwowego zbliżone do późniejszych przedstawicieli tej grupy. Znalezisko przesuwa początki chelicerów głębiej w kambr i sugeruje, że ważne cechy tej linii wykształciły się szybko, jeszcze w środowisku morskim. To zmienia obraz ewolucji grupy, do której należą dziś pająki, skorpiony i kleszcze.
sciencenews.org
Jeziora przy krawędzi lądolodu Grenlandii mogą ponad 3-krotnie przyspieszać spływ lodowców
Badacze pokazali, że lodowce uchodzące do jezior przy lądolodzie Grenlandii płyną przy swoich czołach ponad trzy razy szybciej niż te kończące się na lądzie. Mechanizm obejmuje efekt unoszenia, mniejsze tarcie i intensywniejsze cielnie. Wpływ jeziora był widoczny do 3,5 km w głąb lodowca, a kaskadowe opróżnianie jezior potrafiło chwilowo zwiększać prędkość przepływu nawet o 400%. Dziś takie jeziora graniczą z ok. 10% obrzeża lądolodu.
eurekalert.org
Akwakultura przesuwa się ku mniej zrównoważonym gatunkom, kosztem klimatu i bioróżnorodności
Analiza produkcji akwakultury z lat 1950–2023 pokazuje, że od lat 80. sektor odchodzi od bardziej zrównoważonych wodorostów i małży na rzecz ryb wymagających paszy, takich jak łosoś, oraz krewetek. Według autorów wiązało się to ze spadkiem wskaźników bezpieczeństwa żywnościowego, klimatu i bioróżnorodności; np. wskaźnik klimatyczny miał spaść o 21,6%. Badacze proponują większe wsparcie dla hodowli małży i wodorostów, które mają mniejszy ślad środowiskowy.
onlinelibrary.wiley.com
Przegląd 20 badań: leki inkretynowe nie zabierają więcej mięśni niż intensywna zmiana stylu życia
Meta-analiza 20 randomizowanych badań z udziałem 15 782 osób porównała utratę beztłuszczowej masy ciała podczas terapii inkretynowych, takich jak semaglutyd, tirzepatyd i liraglutyd, z intensywną interwencją stylu życia. Udział masy beztłuszczowej w całkowitej utracie wagi wynosił 25–39% i był zbliżony do samej interwencji stylu życia. Gdy do programu dodawano trening oporowy, spadał do 17,5%, co wspiera łączenie leków z ćwiczeniami siłowymi i odpowiednią podażą białka.
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov