Badanie 67 tys. osób: męskie pożądanie seksualne szczytuje około 40. roku życia
Analiza ponad 67 tys. dorosłych z estońskiego biobanku wskazuje, że u mężczyzn pożądanie seksualne osiąga maksimum pod koniec 30. i na początku 40. roku życia, a nie w wieku nastoletnim. U obu płci malało ono z wiekiem, ale spadek był wyraźnie szybszy u kobiet. Wyższe wyniki częściej dotyczyły osób biseksualnych i panseksualnych. Z pożądaniem wiązały się też m.in. niedawny poród, liczba dzieci i satysfakcja z relacji.
psypost.org
Dzieci ratowników z 11 września częściej mają objawy depresji, lęku i PTSD
Badanie pokazuje, że dzieci osób, które pracowały po atakach z 11 września, częściej zgłaszają depresję, lęk i objawy stresu pourazowego, choć same nie przeżyły zamachów. Naukowcy wiążą to z traumą międzypokoleniową: PTSD rodziców, przewlekłe choroby po pracy na Ground Zero i długotrwały stres mogły wpływać na środowisko domowe i rozwój emocjonalny dzieci. Wniosek praktyczny: wsparcie psychiczne powinno obejmować całe rodziny, nie tylko samych ratowników.
journals.plos.org
Nowa praca podważa rolę ciemnej energii w przyspieszającej ekspansji Wszechświata
Matematycy z UC Davis twierdzą, że przyspieszającą ekspansję można opisać bez ciemnej energii. W pracy pokazali, że tzw. czasoprzestrzenie Friedmanna, stanowiące podstawę modelu ΛCDM, mają być niestabilne w bardzo małych i bardzo dużych skalach w ramach równań Einstein-Euler. Według autorów samo to może generować obserwowane przyspieszenie. To wynik teoretyczny, który mocno odbiega od dominującego modelu kosmologii i będzie wymagał niezależnej weryfikacji.
lettersandsciencemag.ucdavis.edu
„Narcystyczna” identyfikacja klasowa wiąże się z wiarą w teorie spiskowe o psychiatrii
Seria badań w Polsce i USA wskazuje, że tzw. social class narcissism, czyli przekonanie, że własna klasa społeczna jest lepsza i niedoceniana, wiąże się z silniejszą wiarą w spiski dotyczące psychiatrii i pomocy psychologicznej. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu wykształcenia i sytuacji finansowej. W eksperymentach chwilowe wzbudzenie takiego nastawienia zwiększało nieufność wobec terapii i obniżało wiedzę o zdrowiu psychicznym.
psypost.org
Komary mogą „nauczyć się” DEET: po skojarzeniu z pokarmem część przestaje go unikać
Badanie na Aedes aegypti pokazało, że komary mogą skojarzyć zapach DEET z nagrodą pokarmową, taką jak krew lub cukier. Po takich powtórzeniach ponad 60% osobników próbowało gryźć mimo obecności repelentu. To sugeruje, że skuteczność DEET może z czasem spadać nie tylko przez tolerancję fizjologiczną, ale też przez uczenie się. Autorzy podkreślają jednak, że DEET nadal należy do najskuteczniejszych środków odstraszających.
sciencenews.org
Badanie 14 tys. Europejczyków: autorytaryzm osłabia poparcie dla demokracji
Analiza odpowiedzi ponad 14 tys. mieszkańców Europy Zachodniej pokazuje, że osoby o poglądach autorytarnych rzadziej popierają demokrację. Z kolei populiści, gdy pyta się ogólnie o „demokrację”, wypadają podobnie do reszty badanych. Niższe poparcie widać natomiast u obywateli o poglądach skrajnie prawicowych, zwłaszcza gdy chodzi o konkretne zasady liberalnej demokracji, takie jak prawa mniejszości czy system hamulców i równowagi.
journals.sagepub.com
Model mózg–rdzeń kręgowy z komórek macierzystych odwrócił „nieodwracalny” brak regeneracji
Zespół z Cambridge zbudował laboratoryjny model ludzkiego połączenia mózg–rdzeń kręgowy z organoidów pochodzących z komórek macierzystych. W tym układzie dojrzałe neurony po uszkodzeniu odzyskały zdolność odrastania aksonów po zablokowaniu sieci genów hamujących regenerację. Badacze wskazali też lek hormonalny lynestrenol, który pobudzał wzrost włókien nerwowych. To wczesny wynik z hodowli komórkowej, ale sugeruje, że część uszkodzeń OUN może nie być całkowicie trwała.
cam.ac.uk
Cannabis a testosteron: u 94 młodych mężczyzn nie wykryto spadku, odnotowano wzrost o 23%
Badacze z Uniwersytetu Genewskiego przeanalizowali próbki krwi 94 młodych mężczyzn i nie znaleźli dowodów, że używanie konopi obniża testosteron. Przeciwnie, użytkownicy mieli średnio o około 23% wyższy poziom androgenów niż osoby nieużywające. Wzrost wyglądał na związany z produkcją w jądrach, a nie w nadnerczach. Autorzy zaznaczają jednak, że wyższy testosteron nie oznacza automatycznie lepszej płodności ani jakości nasienia.
unige.ch
Modele językowe zdały klasyczny test Turinga w wersji trzystronnej
Badanie w PNAS opisuje 5-minutowy, trzystronny test Turinga, w którym sędziowie rozmawiali równolegle z człowiekiem i modelem AI. GPT-4.5 z personą „człowieka” został uznany za człowieka w 73% przypadków, a LLaMa-3.1-405B w 56%, czyli na poziomie lub powyżej losowego zgadywania. Bez takiego ustawienia wyniki były gorsze. Autorzy uznają to za mocny dowód, że w tej konkretnej procedurze niektóre LLM-y potrafią skutecznie podszyć się pod człowieka.
pnas.org
Gołębie mogą używać komórek odpornościowych z żelazem w wątrobie jako „kompasu”
Nowe badanie sugeruje, że gołębie pocztowe mogą korzystać z bogatych w żelazo makrofagów w wątrobie do orientacji magnetycznej, zwłaszcza gdy nie widać słońca. Naukowcy znaleźli miliony takich komórek w pobliżu nerwów wątrobowych. Gdy eksperymentalnie je usunięto, ptaki gubiły drogę w pochmurne dni, ale wracały prawidłowo przy słonecznej pogodzie. To wskazuje na zapasowy system nawigacji oparty na polu magnetycznym.
sciencenews.org
MRI + AI mierzą przepływ płynu oczyszczającego mózg i pokazują dwa różne tryby transportu
Naukowcy opracowali metodę MR-AIV, która łączy nagrania MRI z AI uwzględniającą prawa fizyki, by odtworzyć trójwymiarowy przepływ płynu w układzie glimfatycznym mózgu. System mierzy prędkość przepływu i przepuszczalność tkanek. Wykazał szybki transport przy powierzchni mózgu i wokół naczyń oraz znacznie wolniejszy, około 50 razy, w głębokich tkankach. To może pomóc badać zaburzenia usuwania odpadów powiązane m.in. z chorobą Alzheimera.
rochester.edu
Dlaczego koncerty „działają” lepiej niż nagrania? Badanie wskazuje na synchronizację mózgów
Badanie pokazuje, że podczas muzyki na żywo aktywność mózgu słuchaczy silniej synchronizuje się z muzyką niż przy nagraniach. Efekt był szczególnie wyraźny, gdy ludzie słuchali wspólnie w grupie. Większa synchronia wiązała się z większą przyjemnością, silniejszym poczuciem więzi z wykonawcami i bardziej zsynchronizowanym ruchem ciała, np. kiwaniem głową. To sugeruje, że koncert to nie tylko dźwięk, ale też wspólne doświadczenie neuronalne i społeczne.
news.northeastern.edu
Zieleń na zewnątrz obniża lęk skuteczniej niż sama zieleń oglądana z biura
Badanie porównujące ekspozycję na zieleń w biurze i poza nim wskazuje, że kontakt z naturą na zewnątrz silniej obniża poziom lęku u pracowników biurowych. Działał on dwiema drogami: poprawiał ocenę otoczenia i zwiększał chęć aktywnego korzystania z przestrzeni. Zieleń widziana z okna lub wewnątrz budynku pomagała głównie pośrednio, przez lepsze postrzeganie miejsca. Wynik sugeruje, że same rośliny w biurze nie zastępują realnego wyjścia na zewnątrz.
researchgate.net
Hipoteza: tani „zestaw glutaminergiczny” mógłby opóźniać początek Alzheimera
Autorzy proponują testowalną hipotezę prewencji Alzheimera: doustny zestaw z dextromethorfanem wraz z inhibitorem CYP2D6, piracetamem i L-glutaminą miałby wpływać na układ glutaminergiczny i naśladować część proplastycznych efektów ketaminy. Celem byłoby wsparcie BDNF i szlaku mTOR na bardzo wczesnym etapie choroby. To nie jest zatwierdzona terapia ani wynik badania klinicznego, lecz koncepcja wymagająca prospektywnych prób bezpieczeństwa i skuteczności.
doi.org
Algorytmy nastawione na zaangażowanie wzmacniają toksyczne treści polityczne
Badanie w Nature, wykonane niezależnie od wielkich platform na Bluesky, pokazuje, że algorytmy oparte na zaangażowaniu nadmiernie promują treści polityczne o silnym ładunku międzygrupowym, moralnym i emocjonalnym. To zniekształca obraz debat i zawyża poczucie wrogości między stronami. Autorzy przetestowali też alternatywę: algorytm „diversified extremity”, który ogranicza wpływ małej grupy skrajnie aktywnych użytkowników i wyraźnie zmniejsza ekspozycję na toksyczne treści bez spadku aktywności i satysfakcji.
nature.com
Co wpływa na intensywność biegania na greenwayach? Liczy się pora, typ trasy i grupa użytkowników
Badanie analizuje, jak czynniki środowiskowe przy trasach zielonych, takie jak ilość zieleni, infrastruktura i układ przestrzeni, korelują z intensywnością biegania. Autorzy porównali różne poziomy tras: regionalne, miejskie i osiedlowe, a także dni robocze i weekendy, godziny szczytu i poza szczytem oraz grupy według wieku, płci i dystansu. Wniosek jest praktyczny: jedna uniwersalna metoda projektowania tras nie działa, bo różne grupy reagują na inne cechy przestrzeni.
researchgate.net