Niska atrakcyjność w nastoletnim wieku wiąże się z krótszym życiem kobiet
Wieloletnie badanie ponad 16 tys. osób pokazało, że nastolatki ocenione jako najmniej atrakcyjne miały wyższe ryzyko wcześniejszej śmierci w dorosłości. Efekt był najsilniejszy u kobiet: mniej atrakcyjne kobiety traciły średnio ok. 2 lata życia, a mężczyźni ok. 1 rok. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu statusu społecznego, inteligencji i zdrowia we wczesnym życiu. Autorzy wskazują na możliwy wpływ ukrytego stanu zdrowia i silniejszej presji społecznej wobec kobiet.
psypost.org
Papierowe komiksy ułatwiają zapamiętywanie fabuły bardziej niż tablet
Naukowcy z University of Tokyo porównali czytanie tych samych komiksów na papierze i na tablecie. Wynik: papier dawał lepsze „kotwice” przestrzenne i dotykowe, takie jak grubość książki i przewracanie stron, co zmniejszało obciążenie mózgu przy łączeniu wątków i późniejszym odtwarzaniu fabuły. Obrazowanie mózgu pokazało też, że osoby zaczynające od papieru potrzebowały mniejszej aktywacji obszarów językowych, by zrozumieć dalszą część historii. To sugeruje bardziej efektywne przetwarzanie, nie tylko podobną dokładność.
psypost.org
Popołudniowa nadruchliwość w 3. klasie przewiduje szanse na ukończenie studiów
Badanie podłużne pokazało, że dzieci, które w 3. klasie stawały się bardziej niespokojne i impulsywne w miarę upływu dnia, częściej miały gorsze wyniki z matematyki i czytania oraz rzadziej kończyły studia. Z kolei uczniowie z bardziej stabilną samokontrolą mieli ok. 20% większe szanse na zdobycie licencjatu. To nie jest prosty test „grzeczności”, ale wskaźnik zdolności do długiego utrzymania kontroli zachowania, która może wpływać na naukę przez wiele lat.
psypost.org
Nierówności społeczne są powiązane z szybszym starzeniem biologicznym już u dzieci
Metaanaliza 140 badań obejmujących niemal 66 tys. osób wykazała stały związek między niekorzystną sytuacją społeczną, w tym niskim statusem i dyskryminacją, a szybszym starzeniem biologicznym mierzonym tzw. zegarami epigenetycznymi opartymi na DNA. Najmocniej było to widać w nowszych zegarach, które mierzą tempo starzenia, a nie tylko wiek biologiczny. Ważne jest to, że sygnały przyspieszonego starzenia były widoczne już u dzieci, co sugeruje wczesne „wpisywanie się” nierówności w biologię.
mpib-berlin.mpg.de
Wyjaśniono, jak muchołówka zamyka pułapkę: nie wodą, lecz zmiękczeniem ścian komórkowych
Badacze opisali mechanizm zatrzaskiwania muchołówki wenus: zamiast szybkiego pompowania wody roślina lokalnie zmiękcza ściany komórkowe w zewnętrznej warstwie liścia. W ok. 1 sekundę sztywność spada o 30–40%, co uwalnia wcześniej zgromadzoną energię sprężystą i pozwala zamknąć pułapkę nawet w 0,1 sekundy. To ważne, bo pokazuje nowy typ ruchu biologicznego bez mięśni i może inspirować mięśniopodobne, ale beznapędowe elementy w miękkiej robotyce i inteligentnych materiałach.
gizmodo.com
Ślady ostrego braku snu można wykryć w ślinie po jednej próbce
Zespół z University of Zurich wykazał, że około 24 godziny bez snu zostawiają w ślinie charakterystyczny podpis metaboliczny. Badacze wskazali ok. 10 biomarkerów, które odróżniały osoby niewyspane od wypoczętych, a model uczenia maszynowego rozpoznawał próbki z wysoką trafnością. To może w przyszłości pomóc w kontrolach kierowców lub pracowników zawodów wysokiego ryzyka, ale autorzy podkreślają, że metoda wymaga dalszej walidacji przed wdrożeniem.
news.uzh.ch
W badaniu 649 czynników to status społeczno-ekonomiczny najsilniej wiązał się z mózgiem dzieci
Analiza obrazowania mózgu u prawie 10 tys. dzieci w wieku 9–10 lat porównała 649 czynników środowiskowych, zdrowotnych i behawioralnych. Najsilniejsze i najbardziej spójne związki z budową oraz łącznością mózgu miał status społeczno-ekonomiczny, m.in. dochód rodziny i jakość okolicy. Zmiany były szczególnie widoczne w obszarach czuciowych i ruchowych. Wzorzec ten łączył się też ze stresem, większym czasem przed ekranem i krótszym snem, a autorzy podkreślają, że to raczej wpływ środowiska niż pochodzenia genetycznego.
science.org
Rośliny nie rosną najmocniej w południe, mimo że wtedy fotosynteza jest najwyższa
Badanie pokazuje, że szczyt fotosyntezy i szczyt wzrostu roślin nie przypadają na ten sam moment dnia. Najwięcej wzrostu zachodzi rano, gdy jest chłodniej i mniejszy jest deficyt wody w tkankach. W południe światła jest najwięcej, ale wysoka temperatura i stres wodny ograniczają przyrost biomasy. To ważne dla modeli upraw i klimatu, bo „więcej fotosyntezy” nie musi automatycznie znaczyć „więcej wzrostu”.
science.org
Spersonalizowana szczepionka mRNA dalej zmniejsza nawroty czerniaka po 5 latach
Zaktualizowane wyniki badania fazy 2b KEYNOTE-942 pokazują, że połączenie spersonalizowanej szczepionki mRNA-4157/V940 z pembrolizumabem po operacji czerniaka wysokiego ryzyka nadal daje wyraźną korzyść po 5 latach. Ryzyko nawrotu lub zgonu było niższe o ok. 49% względem samego pembrolizumabu, a ryzyko przerzutów odległych spadło o ok. 59%. Około 68–69% pacjentów w terapii skojarzonej pozostało bez nawrotu po 5 latach wobec ok. 49% w grupie kontrolnej. Wyniki są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia w fazie 3.
ascopubs.org
Dwie szczepionki mRNA przeciw gruźlicy dały ochronę w badaniach na gryzoniach
Kandydaci BioNTech BNT164a1 i BNT164b1 przeciw gruźlicy wywołali odpowiedź immunologiczną, były dobrze tolerowane i działały ochronnie w modelach gryzoni. To ważny sygnał dla rozwoju nowych szczepionek mRNA poza COVID-19, szczególnie wobec gruźlicy, która nadal pozostaje jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych na świecie. Na razie to jednak etap przedkliniczny, więc do oceny skuteczności u ludzi potrzebne są badania kliniczne.
nature.com
